Skip navigation

1.1.2 Hình thái rễ

1.1.2.1 Các kiểu rễ

Có 2 kiểu rễ chính

a) Rễ cọc (rễ trụ)

Rễ cọc đặc trưng cho các cây thuộc nhóm Hai lá mầm, gồm rễ chính và các rễ bên. Rễ chính phát triển từ rễ mầm trong phôi, đâm thẳng xuông đất (hướng trọng lực dương). Rễ chính còn gọi là rễ cấp 1, phân nhánh thành những rễ bên gọi là rễ cấp 2, từ rễ cấp 2 lại phân nhánh thành rễ cấp 3 ... Sự hình thành các rễ bên theo thứ tự hướng ngọn nghĩa là rễ non nhất phát sinh ở gần đỉnh ngọn, đẩy các rễ già về phía gốc rễ. Tất cả những rễ trên tạo thành hệ rễ trụ.

Vài ví dụ về các cây có rễ cọc như: cải, cà chua, ớt, táo, ổi, chanh, mít, lim ...

b) Rễ chùm

Rễ chùm đặc trưng cho các cây trong lớp Một lá mầm.

Rễ chùm không có rễ chính, gồm nhiều rễ con có hình dạng, kích thước tương đối đồng đều; không có khả năng sinh trưởng thứ cấp; cùng phát sinh từ gốc thân sau khi rễ mầm chết sớm. Tất cả tạo thành hệ rễ chùm.

Những cây có rễ chùm tuy không có một rễ chính đâm sâu xuống đất nhưng lại có nhiều rễ còn mọc lan trên tầng trên của đất, giúp cây vừa bám chặt vào đất, vừa hấp thụ các chất dinh dưỡng, như các cây trong họ lúa, họ hành tỏi ....

1.1.2.2. Các miền của rễ

Rễ cây mọc trong đất gồm 4 miền

a) Miền chóp rễ: có màu sẫm hơn các miền khác, gồm các tế bào có vách ngoài hoá nhày che chở cho mô phân sinh tận cùng của rễ khỏi bị hư hại và xây xát khi đâm vào đất.

Một số cây sống dưới nước, như bèo tây, bèo tấm ... có bao nhiêu đầu rễ thay cho chóp rễ chính thức. Ta có thể thấy rõ bao đầu rễ bằng mắt, lấy ra khỏi đầu rễ một cách dễ dàng

.

b) Miền sinh trưởng: nằm ngay trên chóp rễ, là nhóm tế bào mô phân sinh, phân chia liên tục làm cho rễ dài ra. Khi miền sinh trưởng bị gãy thì rễ không dài được nữa, tại đó mọc ra nhiều rễ con.

Có thể làm thí nghiệm dùng mực đánh dấu rễ mầm để xác định vị trí miền sinh trưởng. Sau một thời gian ngắn, nơi nào khoảng cách giữa 2 vạch mức cách xa nhau (dài ra), nơi đó là miền sinh trưởng.

c) Miền hút (miền hấp thụ, miền lông hút): là miền quan trọng nhất của rễ, có chức năng hút nước và các ion khoáng, miền hút có độ dài không đổi đối với mỗi loài.

Miền hút mang nhiều lông hút, sống và hoạt động trong một thời gian nhất định, sau đó già, chết rồi rụng đi. Miền hút ngày càng chuyển dần về chóp rễ làm cho các lông hút mới xuất hiện được tiếp xúc với vùng đất mới.

d) Miền trưởng thành (miền bần, miền phân nhánh): miền trưởng thành có lớp biểu bì bao ngoài hoá bần, trong trụ có các mạch dẫn làm chức năng dẫn truyền.

Made with eXeLearning (New Window)