Đặc điểm chung: Thực vật bậc cao là gồm những thực vật mà cơ thể đã phân hóa thành rễ, thân, lá. Chúng có diệp lục cho nên sống tự dưỡng. Thực vật bậc cao là những cây sinh sản bằng noãn nên còn được gọi là noãn thực vật.
Phân loại: thực vật bậc cao gồm các nhóm ngành sau:
a. Ngành Dương xỉ trần
Gồm những thực vật cổ xưa đơn giản nhất của thực vật bậc cao. Chúng có thể bào tử hình cây nhỏ bé, phân nhánh đôi, không có lá thật, đôi khi có cành hình lá thô sơ, không có rễ thật. Không có cấu tạo cấp 2. Túi bào tử ở đỉnh.
b. Ngành Thủy dương xỉ
Đặc điểm tương tự như ngành Dương xỉ trần, chỉ khác là hoàn toàn không có lá và túi bào tử ở bên.
c. Ngành Rêu
Chỉ mới có thân, lá và rễ giả (lông hút), chưa có rễ thật và mạch dẫn nhựa, chưa sinh sản bằng hoa.
d. Ngành Quyết
Đã có rễ, thân , lá và mạch dẫn nhưng chưa sinh sản bằng hoa nên chưa có hạt. Lá biến thiên, phiến nguyên hay xẻ thùy, nhưng thường xẻ 2 - 3 lần theo kiểu lông chim hay chân vịt. Ở các Dương xỉ phụ sinh có thể gặp bên cạnh các lá xanh là những lá đóng vai trò rễ. Rễ chính bị tiêu sớm, được thay thế bằng những rễ không ổn định hoặc rễ phụ. Thân khí sinh hay thân rễ mọc bò dưới đất. Sinh sản bằng bào tử. Nhóm Quyết gồm có các ngành sau: ngành Lá thông; ngành Thông đất; ngành Cỏ tháp bút; ngành Dương xỉ
Ngành Quyết có vai trò đối với ngành dược như sau: Dương xỉ đực chữa Sán. Lông Culi (Cẩu tích) dùng làm thuốc cầm máu. Hải kim sa dùng làm thuốc lợi tiểu.
e. Ngành Thông (Hạt trần)
Cơ thể phân hóa thành rễ, thân, lá, có mạch dẫn nhựa sinh sản bằng hoa, quả, hạt nhưng hạt chưa được bao bọc trong một quả kín mà nằm trần trên các lá noãn.
Ngành Thông có vai trò đối với ngành dược như sau: Thông hai lá dùng làm thuốc chữa ho. Ma hoàng chữa hen suyễn.
f. Ngành Ngọc lan (Hạt kín)
Cơ thể đã có đủ rễ, thân, lá, mạch dẫn nhựa và sinh sản bằng hoa, quả, hạt. Hạt được bảo vệ trong một quả khép kín. Nhụy cấu tạo bởi 1 hay nhiều lá noãn, phần dưới khép lại thành 1 khoang kín gọi là bầu đựng các noãn, trên bầu có vòi và đầu nhụy.
- Ngành Ngọc lan có 2 lớp:
+ Lớp Ngọc lan (lớp 2 lá mầm): trong hạt có 2 lá mầm, gân lá lông chim hay chân vịt, hoa mẫu 4 hoặc 5, bó dẫn mở, có tầng sinh gỗ, thân và rễ có cấu tạo cấp 2, cấu tạo cấp 1 của thân chỉ có 1 vòng bó libe - gỗ. Rễ chính thường phát triển thành rễ trụ, rễ cái tồn tại suốt đời sống của cây.
+ Lớp Hành (lớp 1 lá mầm): trong hạt chỉ có 1 lá mầm, gân song song hoặc hình cung, hoa mẫu 3. Bó dẫn kín, không có tầng sinh gỗ, thân và rễ không có cấu tạo cấp 2 (trừ ngoại lệ ở Lô hội, Huyết dụ, Huyết giác), thân cây cấp 1 có nhiều vòng bó libe - gỗ xếp lộn xộn. Rễ chính thường ít phát triển, được thay thế bởi rễ chùm.