Gồm các nhị tập hợp thành. Số lượng nhị trong bộ nhị biến thiên theo hướng giảm dần từ nhiều đến ít.

Nhị gồm gồm chỉ nhị và bao phấn.

- Chỉ nhị dính trên đế hoa, hoặc đính trên tràng, có thể rất dài hoặc rất ngắn.

- Bao phấn gồm 2 ô phấn ngăn cách với nhau bởi trung đới.

Trung đới là phần kéo dài của chỉ nhị vào trong bao phấn. Đôi khi trung đới kéo dài vượt quá phần bao phấn thành một mào lông (hoa trúc đào) hoặc thành một tuyến (“gạo” ở hoa sen)

.

Mỗi ô phấn khi còn non cấu tạo bởi 2 túi phấn, đến khi chín thông với nhau thành một.

Trong túi phấn chứa các hạt phấn.

Khi bao phấn chín, nứt ra theo kẽ nứt dọc. Kẽ nứt quay vào phía trong hoa (bao phấn hướng trong) hoặc kẽ nứt quay ra phía ngoài (bao phấn hướng ngoài).

Bao phấn có nhiều hình dạng: hình tròn, hình thận, hình thuôn dài, hình mũi tên...

Bao phấn được đính vào chỉ nhị theo kiểu: đính gốc và đính lưng.

* Cấu tạo của bao phấn:

Gồm nhiều lớp tế bào bao quanh ô phấn.

+ Lớp ngoài cùng là biểu bì gồm những tế bào nhỏ, dẹp.

+ Dưới biểu bì là tầng cơ: tế bào có vách dày hoá gỗ (ở mặt trong và mặt bên) thành hình chữ U, mặt ngoài bằng xenlulozơ. Tầng cơ giúp cho việc mở bao phấn là tầng khô đi, làm cho bao phấn nứt ra.

+ Lớp trong cùng là tầng nuôi dưỡng, tầng này nằm sát ngay ô phấn và tham gia vào công việc nuôi dưỡng tế bào mẹ hạt phấn cũng như hạt phấn sau này. Các tế bào của tầng nuôi dưỡng tương đối to, vách mỏng, rất giàu chất tế bào.

* Hạt phấn

Hình thành từ các tế bào mẹ . Mỗi tế bào mẹ phân chia giảm nhiễm cho ra 4 hạt phấn đơn bội. Hạt phấn thường có hình cầu, kích thước thay đổi 10-15 đến hàng trăm miromét, thường có màu vàng.

Về mặt cấu tạo: có hai lớp màng.

+ Lớp màng ngoài dày, bằng cutin, bề mặt có những khe rãnh hay lỗ, gọi là lỗ nảy mầm. Số lượng rảnh và lỗ thay đổi khác nhau tuỳ theo các họ cây. Màng ngoài hạt phấn có thể có những gai nhỏ làm cho bề mặt hạt phấn có dạng đặc biệt.

+ Màng trong mỏng, bằng pectin, thường dày lên trước các lỗ nảy mầm. Bên trong hạt phấn là hai tế bào: tế bào sinh dưỡng lớn, sau sẽ thành ống phấn; tế bào bé là tế bào phát sinh, sau sẽ cho ra hai tinh tử.

Các hạt phấn trong bao phấn rời nhau; hoặc có thể dính nhau từng 4 cái hoặc toàn bộ hạt phấn trong bao phấn dính nhau thành một khối phấn (họ thiên lí, họ lan).

* Trong hoa, các nhị rời nhau hoặc dính lại: có thể chỉ dính ở phần chỉ nhị thành một bó, tạo thành bộ nhị đơn thể (hoa dâm bụt, ...), hoặc thành nhiều bó, bộ nhị đa thể (hoa gạo) hoặc 2 bó, bộ nhị lưỡng thể (hoa cây điền thanh, hoa đậu, có 9 nhị dính nhau thành hình lòng máng và một nhị rời). Hoặc chỉ nhị rời nhau nhưng các bao phấn dính lại thành một ống kín (các cây họ cúc).

Câu hỏi gợi ý tìm hiểu bài:

Mô tả đặc điểm cấu tạo và chức năng của bộ nhị?