Trong thực tế, rễ không chỉ thực hiện chức năng hút nước và các ion khoáng, ở một số rễ còn có một số chức năng khác làm cho hình dạng, cấu tạo của rễ thay đổi, biến dạng đi. Đó là rễ biến dạng. Một số loại rễ biến dạng như:

1.1.3.1. Rễ củ

Ở một số cây, rễ phòng to, chứa chất dự trữ như tinh bột, đường, inulin, ... tạo thành rễ củ. Rễ củ là dạng biến đổi của rễ và có sự tham gia của trụ trên và dưới lá mầm.

Rễ củ có nguồn gốc khác nhau:

- Hình thành từ rễ cái như củ cải, cà rốt, củ đậu, củ nhân sâm... Trên củ các rễ này có mang các rễ bên.

- Hình thành từ rễ bên như sắn, khoai lang, củ từ, thược dược

...

1.1.3.2. Rễ móc (rễ bám)

Rễ phụ mọc ra từ thân và cành trên mặt đất, móc vào trụ bám để leo lên, nên gọi là rễ bám. Rễ móc không có chóp rễ và lông hút.

Ví dụ: rễ móc của cây trầu không, hạt tiêu, cây sộp (ficus pumila), vạn niên thanh ...

1.1.3.3. Rễ thở (rễ hô hấp)

Sống trong điều kiện thiếu không khí, rễ mọc ngược lên trên mặt đất, có nhiều lỗ vỏ giúp trao đổi khí với môi trường. Rễ thở thường gặp ở những cây sống trong rừng ngập mặn, đầm lầy, ao hồ, là những nơi rễ khó hấp thụ không khí.

Hình dạng rễ thở rất khác nhau, như ở cây bụt mọc (taxodium distichum) , các rễ thở chồi lên mặt đất trông như hình các ông bụt.

Một số loài cây nước mặn thuộc các chi bần, mắm ... có rễ hô hấp hình rễ chống. Các rễ hô hấp này mọc từ các rễ bên nằm ngang ở gần mặt đất và đâm thẳng lên trên mặt đất, quanh thân cây.

1.1.3.4. Giác mút

Thường gặp ở các rễ của các cây kí sinh và nửa kí sinh. Giác mút đâm sâu vào mô mềm và các bó mạch của cây chủ, hút lấy nước và chất hữu cơ cần thiết. Giác mút không có chóp rễ và lông hút.

Ví dụ: ở cây tơ hồng, dây tơ xanh, các cây trong họ tầm gửi.

1.1.3.5. Rễ chống

Thường gặp ở các cây ngập mặn ven biển như đước (chi Rhizophora), dà (chi Ceriops) ... Rễ chống là rễ phụ mọc từ thân, cành; những rễ phụ này mọc dài, đâm xuống đất bùn có khi trông như những cái cà kheo hay cái nom làm thành hệ thống chống đỡ cho cây chịu đựng được tác động của sống, gió, thuỷ triều. Ngoài ra rễ chống còn là cơ quan thu nhận không khí cho rễ nằm trong đất (trên rễ trung bình có tới 5-10 lỗ vỏ/ cm²).

1.1.3.6. Rễ cột

Là những rễ phụ mọc ra từ cành đâm thẳng xuống đất, to dần lên trông như những cây cột, chống đỡ cho cây khỏi gió bão, như rễ cột cây đa

.

1.1.3.7. Rễ khí sinh (rễ không khí)

Là rễ phụ mọc ra từ thân, cành các cây trong họ lan (Orchidaceae). Các rễ này mọc trong không khí, thường có màu lục do tế bào chứa chất diệp lục.

Câu hỏi gợi ý tìm hiểu bài:

So sánh hình thái, cấu tạo, chức năng của các loại rễ biến dạng?