4.3.4. Quả và cấu tạo quả

Quả là phần mang hạt của thực vật Hạt kín. Sau khi thụ tinh, đồng thời với sự hình thành hạt thì bầu nhuỵ cũng biến đổi thành quả.

- Quả do bầu biến đổi thành gọi là quả thật

- Quả do các thành phần khác của hoa biến đổi thành gọi là quả giả

Cấu tạo của quả:

Quả gồm có 3 lớp do 3 thành phần tương ứng của thành (vách) bầu nhuỵ biến đổi:

- Vỏ quả ngoài: do lớp biểu bì ngoài của vách bầu biến đổi thành.

- Vỏ quả giữa: tương ứng với phần thịt (mô mềm) của vách bầu. Phần này thường dày nhất, làm thịt quả hoặc cùi quả.

- Vỏ quả trong: do lớp biểu bì trong của vách bầu biến đổi thành, thường cũng là một lớp mỏng.

4.3.5. Phân loại quả

Dựa vào nguồn gốc xuất phát của quả, dựa vào hình thái và cấu tạo các lớp vỏ quả hoặc cách mở của quả mà phân loại quả. Có thể chia thành 3 nhóm quả sau:

4.3.5.1. Nhóm quả đơn

Quả đơn được hình thành từ một hoa có bộ nhuỵ, 1 lá noãn hoặc nhiều lá noãn dính nhau thành một bầu duy nhất. Tuỳ theo tính chất đóng mở khi quả chín, lại phân biệt 2 loại:

a) Quả đóng (quả bế): khi chín, quả không tự mở được để phóng thích hạt. Quả đóng gồm:

- Quả thịt: quả có một trong 3 lớp vỏ quả mọng nước. Quả thịt lại chia thành 2 loại:

+ Quả mọng (nho, chuối, cà chua, đu đủ, …)

+ Quả hạch (đào, mận, mơ, táo, …)

- Quả khô: quả khi chín cả 3 lớp vỏ quả đều khô xác dính chặt với nhau. Quả khô chia thành các loại quả sau:

+ Quả có lông (cúc)

+ Quả có cánh (chò, giáng hương, …)

+ Quả dính (lúa)

+ Quả rời (quả liệt) (kinh giới, tía tô, ..)

b) Quả mở

Vỏ quả khi chín khô xác và dính vào nhau. Quả tự mở được nhờ một hiện tượng cơ học đơn thuần, phụ thuộc vào sự khô của quả. Tuỳ theo cách nứt, số lượg các đường nứt, người ta phân biệt các kiểu quả mở sau:

- Quả đại (quả mõ, quả sữa, …)

- Quả đậu (đậu)

- Quả cải (cải)

- Quả hộp (rau sam, mã đề, …)

- Quả mở lỗ (thuốc phiện, …)

+ Quả mở ô (bông, đai, chuối hoa, …)

+ Quả mở vách (thầu dầu, thuốc lá, …)

+ Quả mở huỷ vách (cà độc dược, xá cừ, …)

4.3.5.2. Nhóm quả kép

Quả kép cũng được hình thành từ một hoa, nhưng bộ nhuỵ có các lá noãn rời, mỗi lá noãn tạo thành một quả riêng biệt (mao lương, thiên lí, hoa hồng, …). Nhiều khi do đế hoa phát triển thành một quả giả mang những quả thật ở bên ngoài.

4.3.5.3. Nhóm quả phức

Quả phức là quả được hình thành từ cả cụm hoa. Trong thành phần của quả không chỉ có bầu, mà còn có cả trục cụm hoa, bao hoa, lá bắc, … tham gia (dứa, mít, dâu tằm, sung, …).

Câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu bài

- Phân biệt quả đơn, quả kép, quả phức? Cho ví dụ về các loại quả?

- Vì sao quả đào lộn hột là quả giả?